Zróżnicowanie stylistyczne
tekstów literackich w ujęciu
kwantytatywnym
26.09.2022 Zjazd Polskiego Towarzystwa
Językoznawczego UKSW, Warszawa, 26–27.09.2022
First, what CLS is about
- Computational Literary Studies
- Aimed at analyzing (large amounts of) textual data…
- … by computational techniques
Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Imiesłów uprzedni

Spójniki aby, żeby, by

Zaimek zwrotny się

Spójnik że

Spójnik tedy

stylistyczny odcisk palca
- Pojęcie stylistycznego odcisku palca
- cechy języka niedostrzegalne gołym okiem
- poza kontrolą autora (nieświadome)
- odporne na imitację, parodię itp.
- bardzo silny znacznik: częstości słów gramatycznych
- chętnie wybierane przybliżenie: najczęstsze słowa
- Czy styl jest jednoznacznie zależny od autora? (cf. kod
DNA, odcisk palca, wzór na źrenicy, …)
Problemy atrybucyjne
- kim był Gall Anonim?
- czy Mikołaj Sęp-Szarzyński napisał zbiór erotyków?
- Ajschylos (Prometeusz w okowach), Eurypides
(Resus)
- Owidiusz, Apulejusz
- John Milton, Francis Bacon
- Szołochow (Cichy Don)
- Harper Lee, Joseph Conrad, Ford Madox Ford,
- Elena Ferrante
Roman de la Rose
- Roman de la Rose – Powieść o Róży
- XIII-wieczny starofrancuski poemat alegoryczny…
- … napisany przez dwóch autorów:
- Wilhelm z Lorris (ca. 1230)
- Jan z Meun (ca. 1275)
- Wiemy, gdzie nastąpiła zmiana (w. 4058).
Roman de la Rose
![]()
Biblia królowej Zofii
- XV-wieczny przekład Biblii na polski
- Dwa tomy:
- tom II rozmontowany przed XVII wiekiem.
- tom I zaginiony (zniszczony?) w 1945
- Na szczęście mamy faksymile z 1930 r.
Biblia królowej Zofii
![]()
Biblia królowej Zofii
- Przełożony z czeskiego:
- hebrajski -> łacina -> czeski -> polski
- Pięć rąk pisarskich
- Prawdopodobnie więcej niż jeden tłumacz
- Wiele przemieszanych warstw stylistycznych
Biblia królowej Zofii
![]()
Zróżnicowanie języka bohaterów
- Computation into criticism (John Burrows)
- czy socjolingwistyczne zróżnicowanie tekstów da się odtworzyć w
literaturze?
Mocny idiolekt (kobiety)
![]()
Mocny idiolekt (mężczyźni)
![]()
Słaby idiolekt (mężczyźni)
![]()
- postaci kobiece bardziej charakterystyczne
- postaci drugoplanowe bardziej charakterystyczne
Szekspir oraz dramat rosyjski
![]()
Dramat francuski oraz niemiecki
![]()
Różnicujące słowa
| FR |
|
DE |
|
EN |
|
| vous |
diable |
ach |
der |
husband |
the |
| époux |
la |
o |
die |
you |
of |
| mère |
ami |
du |
teufel |
alas |
this |
| amant |
les |
vater |
und |
love |
sir |
| mari |
parbleu |
mutter |
ein |
husbands |
and |
| tante |
maître |
er |
des |
me |
we |
| hélas |
morbleu |
mich |
in |
romeo |
king |
| coeur |
des |
liebe |
den |
lysander |
our |
| rivale |
amis |
mama |
kerl |
willow |
their |
| ne |
morgué |
papa |
kaiser |
pisanio |
duke |
| … |
… |
… |
… |
… |
… |
zaimki vs. rodzajniki
słownictwo rodzinne vs. słownictwo polityczne